De zomer is voorbij en het najaar komt langzaam van start. De dagen worden korter en er verandert veel buiten. Voor de natuur is de herfst een herstart van het systeem. De blaadjes vallen naar beneden en egeltjes en eekhoorntjes komen tevoorschijn om eten te verzamelen. Deze tuinkalender van de maand september hebben we geschreven om je voor te bereiden op deze veranderingen zodat je met een goede start de herfst in gaat.

Beplanting
September is de ideale tijd om te beginnen met het winterklaar maken van jouw tuin. De zomer is nog maar net voorbij en de grond is hierdoor nog relatief warm en het regent genoeg. Het najaar is ideaal om planten te poten of scheuren. Enkele voorbeelden van planten die nu kunnen worden gepoot zijn: winterheide, tongvaren of eikvaren. Deze planten zijn sterk genoeg om de winter te overleven en maken uw tuin lekker groen. Van september tot en met december kun je voorjaarsbloeiende bollen planten. Voorbeelden van bollen die je nu kunt planten zijn;
* Sneeuwklokjes
* Krokussen
* Tulpen
* Narcissen
* Blauwe druifjes

Maar ook Alliums, Scilla’s en Fritillaria’s vallen onder de voorjaarsbloeiende bloembollen. Zet verschillende soorten bollen bij elkaar in de grond of in een pot en geef ze af en toe water. Op deze manier komen er in het voorjaar prachtige bloemen uit.

Let op: kies niet voor Dahlia’s, Anemonen, Calla’s, Gladiolen en Begonia’s. Deze overleven de winter namelijk niet en kunnen pas geplaatst worden na de laatste nachtvorst.

Wil je liever geen nieuwe planten of bollen kopen maar wel meer planten in uw tuin? Dan is het scheuren van uw vaste planten wellicht een optie. Planten die makkelijk zijn om te scheuren in het najaar zijn: Pulmonaria, Bergenia of Epimedium. Let er hierbij wel op dat de plant genoeg wortels heeft en volwassen is. Zo scheur je planten;
* Graaf de plant/pol uit zonder de wortels te beschadigen
* Verdeel de pol in verschillende stukken en zorg hierbij dat ieder stuk zijn eigen wortels heeft. Je kan dit met je handen doen of met een mesje.
* Zorg ervoor dat de scheuten voldoende ruimte hebben met losse grond en plant de scheuten diep genoeg.
* Geef de scheuten de komende tijd veel water, voornamelijk bij droogte, totdat ze zijn aangeslagen.

Tip: als je een bloeiende plant wilt scheuren zorg er dan voor dat alle bloemknoppen, bloemen, zaden en vruchten zijn verwijderd. Als er binnen een maand na het poten toch bloemknoppen komen moet je deze weer verwijderen zodat er meer energie kan worden gestoken in de wortelgroei.

Blijf uitgebloeide bloemen verwijderen, dit is vooral nodig bij Rozen, Dahlia’s en Begonia’s. Zo worden ze sterker en steken ze geen energie meer in de uitgebloeide bloemen. Wil je de borders herplanten? Maak dan foto’s en aantekeningen van hoe de planten er nu uit zien. Straks herken je ze namelijk niet meer, omdat veel planten tot de grond toe afsterven in de winter. Zo weet je volgend jaar precies welke planten er opkomen.

Ook handig: controleer je boombanden. Dit zijn de banden waarmee je een jonge boom vastzet aan een paaltje, waardoor de boom niet kan omwaaien. Veel mensen laten deze paaltjes en banden zitten, waardoor de boom op een gegeven moment in de band groeit. Dat is natuurlijk niet goed voor de boom! Controleer dus of de band in de barst van de boom zit en verwijder de band indien nodig.

Snoeien
September is de laatste maand waarin je je hagen kunt snoeien. Deze maand is erg geschikt om de planten te snoeien, dit omdat de temperatuur daalt en er veel bomen en struiken zijn uitgebloeid. September is de ideale maand om struiken die vruchten geven te snoeien. Voorbeelden hiervan zijn de Frambozenstruik en de Bramenstruik. Verwijder bij deze struik de afgedragen takken. Dit zijn takken waarbij de blaadjes geel zijn gekleurd.

Ook is het handig om de plant uit te dunnen omdat hij waarschijnlijk flink is gegroeid afgelopen seizoen. Uitdunnen doe je door oude scheuten vlak bij de grond weg te knippen. Je herkent de oude takken doordat ze er oud en beslagen uit zien. De goede scheuten van de struik kan je gebruiken voor aankomend jaar. Met behulp van binddraad hou je de plant rechtop en bij elkaar. Dit zorgt ervoor dat de plant nog sterker wordt en in de toekomst meer vruchten gaat geven. Ook handig: Pluk deze maand de appels en peren van de boom als je dit nog niet hebt gedaan.

Gazon
September is eigenlijk de laatste maand om het gazon een extra boost te geven. Dit komt doordat de grond nog warmte in zich heeft en niet bevroren is. Als er nog zon schijnt is het mogelijk om gras te zaaien. Schijnt er minder zon? Kies dan voor graszaad speciaal voor schaduw. Op deze manier is het mogelijk om kale plekken op te vullen in uw gazon die wellicht zijn ontstaan door warmte van de zomer.

Ook is het verstandig het gazon te bemesten als dit vorige maand niet is gebeurd. Kies hierbij voor najaarsmest. Deze mest zorgt ervoor dat het gazon extra sterk is in de wintermaanden. Ook is het verstandig om het gras minder kort te snoeien in het najaar zodat het tijd heeft om aan te sterken.

Vijver
Misschien heeft u prachtig bloeiende waterplanten in de tuin gehad afgelopen maanden. Nu het bloeiseizoen voorbij is kan het zijn dat er dode blaadjes in uw vijver zwerven. Verwijder de bruine blaadjes van de planten door ze af te knippen. Haal ook de afgestorven waterplanten uit de vijver voordat ze naar de bodem zinken. Je kan dit gemakkelijk doen met een schepnetje.

Zoals iedereen weet vallen er in de herfstbladeren van de boom af. Deze kunnen in de vijver terecht komen en het ecosysteem vervuilen. Schep daarom eens per week de gevallen blaadjes uit je vijver om hem schoon te houden. Geen zin om iedere week de blaadjes te scheppen? Span dan een net over de vijver zodra de eerste blaadjes vallen ze op te vangen.

Moestuin
De zomer is afgelopen, maar dit betekent niet dat je moestuin leeg hoeft te staan. De tijd van tomaten en aardbeien zijn inderdaad bijna voorbij. Pluk daarom de laatste blaadjes van de plantjes af zodat de overgebleven vruchten nog het laatste beetje zon kunnen gebruiken om te groeien. Als er geen nieuwe vruchten aanzitten is het handig om de plant uit je moestuin te verwijderen. Dit zorgt er namelijk voor dat de grond rust kan krijgen en kan herstellen. Je kan de grond hierbij helpen door een deel van de aarde te vervangen of door voedende producten te gebruiken. Ook handig: leg de uitgebloeide planten op een composthoop om zo zelf een voedzamere grond te krijgen.

Deze maand zijn de pompoenen en courgettes die je wellicht hebt geplant rond april klaar om te oogsten. Winterpostelein, spinazie, boerenkool, rucola, kropsla en veldsla kun je nu nog zaaien en is klaar om te oogsten rond februari/maart. Op deze manier is het mogelijk om het hele jaar rond je eigen verse groentes te verbouwen.

Dieren
Nu de temperatuur daalt trekken veel vogels, vlinders en insecten weg naar het zuiden om de warmte op te zoeken. Andere dieren blijven in Nederland en dienen zicht aan te passen aan de temperatuursveranderingen. In het najaar gaan eekhoorntjes, egels en vleermuizen in winterslaap. De maand september gebruiken ze om hun slaapplek winterklaar te maken en hun wintervacht aan te sterken. Je zou egels kunnen helpen door een egelhuisje te plaatsen in uw tuin. Deze huisjes kunnen egels gebruiken om hun winterslaap te houden. Hiermee haal je niet alleen een klein vriendje in je tuin maar help je ook de natuur.

Ook verandert er veel voor huisdieren die in uw tuin verblijven. Wellicht heb je kippen of konijnen in de tuin lopen met een nachthok. Doordat de temperaturen dalen is het belangrijk dat het nachthok goed afsluit en droog is. Controleer dit goed zodat ook zij lekker warm en droog kunnen slapen. Maak ook de vogelkastjes schoon die je buiten hebt hangen zodat vogels het kunnen gebruiken als slaapplaats. Op deze manier help je de dieren het najaar overleven.